نقد و بررسى فقه پويا و نظريه‌ى قبض و بسط تئوريك شريعت « فقه پويا » كه پويايى نظرات را به‌مقتضاى برداشت‌هاى گوناگون دربردارد ، خود - تا اندازه‌اى - از پيامدهاى « فقه سنتى » است ، گرچه مبانى غيرقرآنى را احياناً به‌دور داشته ، ولى با تكرار تأثيرناگزيرى عوامل برونى و درونى ! در برداشت از شريعت ، بلواى تضاد و تناقض شريعت را به راه انداخته است . طرفداران « فقه پويا » مىگويند ، چنان‌كه عوامل برونى و درونى در برداشت علمى از طبيعت مؤثر بوده و موجب نظرات متفاوت است - كه مثلًا نظر سطحىِ نخستين به « آب » آن را ماده‌اى بسيط دانسته ، و نظر جديد علمى پيشرفته آن را مركبى از H 2 O مىداند - همين‌گونه برداشت از شريعت نيز گوناگون است . اينجا بايد گفت در اين دو نظر « آب » بالاخره « آب » است ، گرچه وضعيّت تركيبش مورد برداشت‌هاى مختلف مىباشد ، و نه اصل « آب » بودنش !